Một số giải pháp thực hiện Đề án nâng cao năng lực cho đội ngũ báo cáo viên pháp luật, tuyên truyền viên pháp luật thực hiện phổ biến, giáo dục pháp luật tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi

Sau 02 năm triển khai thực hiện Quyết định số 279/QĐ-TTg ngày 04/4/2024 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Nâng cao năng lực cho đội ngũ báo cáo viên pháp luật, tuyên truyền viên pháp luật thực hiện phổ biến, giáo dục pháp luật tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2024 - 2030”. Sở Dân tộc và Tôn giáo thực hiện sơ kết 02 năm thực hiện Đề án với một số kết quả thực hiện như sau:

Về kiện toàn, phát triển đội ngũ báo cáo viên pháp luật thực hiện công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Trong 02 năm thực hiện Đề án, Sở Dân tộc và Tôn giáo đã rà soát, bổ sung đội ngũ cán bộ, công chức có đủ điều kiện, tiêu chuẩn gửi Sở Tư pháp trình UBND tỉnh công nhận báo cáo viên cấp tỉnh là 14 người (trong đó có 04 báo cáo viên người đồng bào dân tộc thiểu số). Bên cạnh đó, nhằm phát triển đội ngũ tuyên truyền viên pháp luật tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, Sở đã tổ chức các Hội nghị tập huấn, lớp bồi dưỡng nhằm cung cấp kiến thức pháp luật, chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng tuyên truyền về lĩnh vực công tác dân tộc, tôn giáo cho báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh thuộc Sở, tuyên truyền viên pháp luật cấp cơ sở, cán bộ thôn, ấp, chức sắc, nhà tu hành, già làng, người có uy tín. 

Hình ảnh: Báo cáo viên pháp luật của Sở Dân tộc và Tôn giáo tuyên truyền pháp luật cho đồng bào DTTS trên địa bàn tỉnh Đồng Nai.

Về tăng cường năng lực của đội ngũ báo cáo viên pháp luật, tuyên truyền viên pháp luật. Sau 02 năm triển khai thực hiện Đề án, Sở Dân tộc và Tôn giáo chủ trì phối hợp với các Sở, ban, ngành tổ chức các Hội nghị như: tổ chức 42 Hội nghị tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho tuyên truyền viên pháp luật cấp xã là người uy tín, cán bộ phụ nữ, thanh niên với 5.311 lượt người tham dự; 01 Lớp bồi dưỡng nghiệp vụ công tác dân tộc, tôn giáo cho 201 cán bộ xã, phường; phối hợp với Ủy ban Dân tộc (nay là Bộ Dân tộc và Tôn giáo) tổ chức Lớp bồi dưỡng kiến thức dân tộc cho đối tượng 3 và 4 với 120 học viên tham gia; tổ chức 10 hội nghị tập huấn công tác dân tộc, tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bình đẳng giới, cung cấp thông tin cho 888 lượt người có uy tín tham dự; tổ chức các Hội thi tìm hiểu pháp luật về công tác dân tộc cấp huyện, cấp tỉnh; cử báo cáo viên pháp luật của Sở tham gia các Hội nghị tập huấn báo cáo viên cấp tỉnh, các lớp đào tạo bồi dưỡng nhằm kịp thời cập nhật các chính sách, pháp luật của Nhà nước, các văn bản quy phạm pháp luật mới nhất, và kỹ năng tuyên truyền.  

Ngoài ra, Sở Dân tộc còn triển khai thực hiện một số nhiệm vụ của Đề án như: Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số phục vụ hoạt động của báo cáo viên pháp luật, tuyên truyền viên pháp luật tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; huy động các nguồn lực tham gia công tác phổ biến, giáo dục pháp luật tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi để hỗ trợ hoạt động của đội ngũ báo cáo viên pháp luật, tuyên truyền viên pháp luật; hỗ trợ một số địa bàn đặc biệt khó khăn thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi thực hiện các hoạt động nâng cao năng lực cho đội ngũ báo cáo viên pháp luật, tuyên truyền viên pháp luật;… Để tiếp tục triển khai thực hiện Đề án cho những năm tiếp theo đạt kết quả cao, Sở Dân tộc và Tôn giáo đã đề ra một số giải pháp triển khai thực hiện như sau:

Sở Dân tộc và Tôn giáo cập nhật Nghị quyết số 44/2025/NQ-HĐND ngày 10/12/2025 của HĐND tỉnh tại Hội nghị tổng kết và biểu dương khen thưởng người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số năm 2025

Một là, hoàn thiện pháp luật, cơ chế, chính sách liên quan đến báo cáo viên pháp luật, tuyên truyền viên pháp luật trong đó có báo cáo viên pháp luật, tuyên truyền viên pháp luật thực hiện phổ biến giáo dục pháp luật tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Cụ thể: rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định hiện hành để làm rõ trách nhiệm của từng cấp, từng ngành trong quản lý, sử dụng và phát huy hiệu quả đội ngũ báo cáo viên pháp luật, tuyên truyền viên pháp luật cấp cơ sở tham gia tuyên truyền, phổ biến pháp luật tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, xã biên giới; các quy định về tiêu chuẩn, điều kiện và cơ chế lựa chọn, công nhận đối với báo cáo viên pháp luật, tuyên truyền viên pháp luật theo từng cấp, từng địa bàn gắn với yêu cầu thực tiễn; ưu tiên lựa chọn những người am hiểu phong tục, tập quán, ngôn ngữ của đồng bào dân tộc thiểu số, chức sắc, chức việc, người có uy tín trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số nhằm đáp ứng được số lượng, đảm bảo về chuyên môn nghiệp vụ khi tham gia tuyên truyền phổ biến pháp luật tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, xã biên giới; tăng cường việc đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên, chuyên sâu cho báo cáo viên pháp luật, tuyên truyền viên pháp luật, cho đội ngũ cán bộ thôn ấp, người có uy tín trong đó chú trọng bồi dưỡng kiến thức pháp luật, kỹ năng truyền thông pháp luật, kỹ năng dân vận, kỹ năng xử lý tình huống nhằm phát triển đội ngũ này tham gia công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; hoàn thiện các chế độ, chính sách về thù lao, phụ cấp, hỗ trợ kinh phí hoạt động, chi phí đi lại, ăn ở, tài liệu cho báo cáo viên pháp luật, tuyên truyền viên pháp luật, đặc biệt là đội ngũ hoạt động tại vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn; có cơ chế khuyến khích, thu hút và giữ chân đội ngũ gắn bó lâu dài với công tác PBGDPL.

Hai là, đưa nội dung bồi dưỡng, tập huấn nâng cao năng lực cho báo cáo viên pháp luật, tuyên truyền viên pháp luật thực hiện phổ biến giáo dục pháp luật tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Việc xây dựng Chương trình, kế hoạch bồi dưỡng, tập huấn chuyên sâu cần sát với thực tiễn, nội dung bồi dưỡng, tập huấn cần chú trọng các lĩnh vực pháp luật liên quan trực tiếp đến đời sống của đồng bào dân tộc thiểu số như đất đai, hôn nhân và gia đình, chính sách dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo, khiếu nại, tố cáo, an ninh trật tự; lồng ghép kiến thức về phong tục, tập quán, ngôn ngữ, văn hóa của đồng bào trong nội dung tập huấn nhằm phục vụ nâng cao năng lực cho báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật để tham gia tuyên truyền, phổ biến pháp luật tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Cần kết hợp linh hoạt giữa trực tiếp và trực tuyến, tăng cường hoạt động thảo luận, xử lý tình huống, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, kỹ năng đối thoại, giải thích pháp luật; kỹ năng xử lý các tình huống phát sinh tại cơ sở phù hợp với trình độ dân trí của đồng bào dân tộc thiểu số; lồng ghép nội dung pháp luật trong sinh hoạt cộng đồng, sinh hoạt tôn giáo và các phong trào quần chúng. Tăng cường mở các lớp đào tạo, bồi dưỡng hướng dẫn ứng dụng nền tảng mạng xã hội, zalo, youtube và các ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động tuyên truyền của các báo cáo viên pháp luật, tuyên truyền viên pháp luật để nâng cao hiệu quả tuyên truyền, phổ biến pháp luật đặc biệt tuyên truyền cho người dân ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, xã biên giới.

Ba là, ưu tiên nguồn lực, kinh phí, cơ chế tài chính đặc thù về phổ biến giáo dục pháp luật cho đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Cụ thể như: Quy định mức chi riêng cho hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật tại vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn; áp dụng cơ chế khoán chi, đặt hàng nhiệm vụ PBGDPL gắn với kết quả đầu ra; cho phép linh hoạt điều chỉnh nội dung, hình thức chi phù hợp với điều kiện thực tế từng địa phương; có chính sách khuyến khích, động viên người có uy tín, già làng, trưởng bản, chức sắc tôn giáo tham gia công tác PBGDPL; huy động các nguồn lực xã hội hợp pháp tham gia công tác phổ biến, giáo dục pháp luật tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi ngoài ngân sách nhà nước như: nguồn xã hội hóa, tài trợ của doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân; lồng ghép với hoạt động của các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội nghề nghiệp; tăng cường hợp tác quốc tế nhằm bổ sung nguồn lực cho công tác PBGDPL tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; ưu tiên dành nguồn kinh phí đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị, tài liệu PBGDPL phù hợp với đặc thù vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; ưu tiên biên soạn, phát hành tài liệu pháp luật song ngữ, tài liệu trực quan, dễ hiểu; đầu tư hạ tầng, thiết bị phục vụ tuyên truyền pháp luật trên nền tảng số, phù hợp với điều kiện tiếp cận của người dân tại địa bàn./.