Kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên (06/01/1946 - 06/01/2026)

Ngày 06 tháng 01 năm 1946 là một mốc son chói lọi trong lịch sử dân tộc Việt Nam. Dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu, Nhân dân ta đã tiến hành cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên trong lịch sử dân tộc để bầu ra Quốc hội nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Sự kiện trọng đại này không chỉ là minh chứng hùng hồn cho quyền làm chủ của Nhân dân mà còn đặt nền móng cho một Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, Nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân.

Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đất nước non trẻ đối mặt với vô vàn khó khăn: Nền kinh tế kiệt quệ, dịch bệnh, nạn đói và nguy cơ ngoại xâm. Trong bối cảnh ấy, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xác định rõ: Muốn xây dựng chính quyền thực sự của Nhân dân thì phải tổ chức Tổng tuyển cử. Người từng nhấn mạnh: “Nước ta là nước dân chủ, bao nhiêu lợi ích đều vì dân, bao nhiêu quyền hạn đều của dân” và khẳng định: “Tổng tuyển cử là dịp cho toàn thể quốc dân tự do lựa chọn những người có tài, có đức để gánh vác việc nước”. 

Hình 1. Báo Quốc hội, số đặc biệt ngày 6-1-1946 đã trân trọng in ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh và cả bút tích lời kêu gọi của Người ở trang đầu.

Ngày 06/01/1946, cuộc Tổng tuyển cử bầu Quốc hội đầu tiên đã diễn ra trên cả nước, kể cả các vùng đang có chiến sự ở Nam Bộ, Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. Cuộc Tổng tuyển cử được tiến hành sôi nổi trên khắp cả nước. Các tỉnh phía Bắc, mặc dù phải đối phó với âm mưu phá hoại hết sức tinh vi và trắng trợn của kẻ thù, nhưng cuộc Tổng tuyển cử diễn ra an toàn. Các tỉnh phía Nam, nhất là ở Nam Bộ, cuộc bầu cử diễn ra dưới bom đạn rất ác liệt của giặc Pháp lúc bấy giờ. Tổng số cử tri đi bỏ phiếu đạt tỷ lệ 89%, trừ một số nơi phải bầu bổ sung còn tuyệt đại đa số các địa phương chỉ bầu một lần. Cuộc Tổng tuyển cử đã bầu được 333 đại biểu, trong đó có 57% số đại biểu thuộc các đảng phái khác nhau; 43% số đại biểu không đảng phái; 87% số đại biểu là công nhân, nông dân, chiến sỹ cách mạng; 10 đại biểu nữ và 34 đại biểu dân tộc thiểu số. Ở Hà Nội, có 91,95% cử tri của 74 khu nội thành và 118 làng ngoại thành đi bỏ phiếu trong không khí tràn đầy phấn khởi của ngày hội dân chủ. Kết quả, có 6 trong số 74 ứng cử viên đã trúng cử đại biểu Quốc hội. Chủ tịch Hồ Chí Minh trúng cử với số phiếu cao nhất (98,4%). Trong thành phần của Quốc hội có đại biểu đại diện cho cả ba miền Bắc - Trung - Nam, các giới từ những nhà cách mạng lão thành, thương gia, nhân sĩ trí thức và các nhà hoạt động văn hóa, đến đại biểu các thành phần tôn giáo, những người không đảng phái và các đảng phái chính trị. 

Cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên của Việt Nam năm 1946 được tiến hành theo những nguyên tắc dân chủ, tiến bộ (phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín) đã hoàn toàn thắng lợi. Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà (nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam) ra đời, thắng lợi đó là một mốc son đánh dấu bước phát triển nhảy vọt đầu tiên về thể chế dân chủ của nước Việt Nam.

Trải qua 80 năm xây dựng và trưởng thành (1946-2026)[1], Quốc hội Việt Nam ngày càng khẳng định vị trí là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất. Hoạt động của Quốc hội không ngừng được đổi mới để nâng cao chất lượng lập pháp, giám sát và quyết định những vấn đề trọng đại của đất nước, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.

Tại tỉnh Đồng Nai, một trong những địa phương trọng điểm về kinh tế, văn hóa và xã hội, với cộng đồng đa dạng dân tộc và tôn giáo[2] thì truyền thống dân chủ từ cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên luôn được các thế hệ cán bộ, đảng viên và Nhân dân trân trọng gìn giữ và phát huy. Qua các kỳ bầu cử Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp, cử tri Đồng Nai luôn thể hiện tinh thần trách nhiệm cao, tích cực tham gia, chấp hành nghiêm pháp luật, góp phần vào thành công chung của các kỳ bầu cử. Trong cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XV và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021-2026, tỉnh Đồng Nai có 2.271.822 cử tri tham gia bỏ phiếu, đạt tỷ lệ lên đến 99,44%, qua đó thể hiện tinh thần trách nhiệm cao của cử tri trong toàn tỉnh. 

Kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam là dịp để ôn lại truyền thống vẻ vang của Quốc hội, nâng cao hơn nữa nhận thức về quyền và nghĩa vụ công dân, đặc biệt là quyền bầu cử và ứng cử. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng chỉ ra: “Làm việc nước bây giờ là việc chung của toàn dân. Mỗi người dân phải biết quyền hạn và bổn phận của mình”. Trong bối cảnh cả nước đang tích cực chuẩn bị cho Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, dự kiến tổ chức vào ngày 15/3/2026, việc phát huy truyền thống 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên càng mang ý nghĩa thiết thực hơn bao giờ hết. Cuộc bầu cử sắp tới không chỉ là một sự kiện chính trị quan trọng mà còn là dịp để mỗi cử tri thể hiện trách nhiệm với sự phát triển của quê hương, đất nước, góp phần lựa chọn những đại biểu có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt, gần dân, hiểu dân và thực sự đại diện cho ý chí, nguyện vọng chính đáng của Nhân dân.

Hình 2. Chủ tịch Hồ Chí Minh đến bầu cử tại nhà số 10, phố Hàng Vôi, Hà Nội

Đối với Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Đồng Nai, công tác tuyên truyền, vận động đồng bào dân tộc thiểu số và các chức sắc, chức việc, nhà tu hành, tín đồ tôn giáo tham gia bầu cử đầy đủ, đúng pháp luật không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà còn là trách nhiệm góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, làm cho tiếng nói của mọi dân tộc, mọi tôn giáo được lắng nghe và thể hiện qua mỗi lá phiếu.

Kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên không chỉ là dịp tri ân các thế hệ đi trước đã hy sinh, cống hiến vì nền độc lập và dân chủ của Tổ quốc mà còn là lời nhắc nhở sâu sắc về trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên, công chức và mỗi người dân hôm nay trong việc giữ gìn, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam ngày càng vững mạnh, vì mục tiêu cao cả: “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.”

[1] Quốc hội khóa I (1946-1960), Quốc hội khóa II (1960 - 1964), Quốc hội Khóa III (1964-1971), Quốc hội Khóa IV (1971-1975), Quốc hội Khóa V (1975-1976), Quốc hội Khóa VI (1976-1981), Quốc hội Khóa VII (1981-1987), Quốc hội Khóa VIII (1987-1992), Quốc hội Khóa IX (1992-1997), Quốc hội Khóa X (1997-2002 Quốc hội), Khóa XI (2002-2007), Quốc hội Khóa XII (2007-2011), Quốc hội Khóa XIII (2011-2016), Quốc hội Khóa XIV (2016-2021), Quốc hội Khóa XV (2021-2026).

[2] Về dân tộc thiểu số, toàn tỉnh có khoảng 421.090 người, chiếm gần 9,4% dân số toàn tỉnh với 37 thành phần dân tộc thiểu số. Về tôn giáo, toàn tỉnh có 24 tổ chức[2] thuộc 10 tôn giáo[2] với 2.179 cơ sở tôn giáo, 2.542 chức sắc, 9.197 nhà tu hành, 29.317 chức việc, 2.656.312 tín đồ (chiếm khoảng 60% dân số toàn tỉnh) và 863 cơ sở tín ngưỡng.