Đồng Nai là tỉnh có điều kiện tự nhiên và lịch sử đặc thù, nơi nhiều dân tộc anh em cùng sinh sống, đoàn kết và góp sức xây dựng quê hương. Sau sáp nhập, tỉnh có 4.491.408 người[1], trong đó đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) khoảng 421.090 người, chiếm gần 9,4% dân số toàn tỉnh, với 37 thành phần dân tộc cùng quần cư. Toàn tỉnh hiện còn 48 xã, 95 thôn/ấp vùng DTTS và miền núi; 3 xã đặc biệt khó khăn cùng 46 thôn đặc biệt khó khăn, chủ yếu phân bố tại biên giới, vùng sâu, vùng xa, vùng căn cứ kháng chiến cũ.
Mỗi dân tộc mang theo hệ giá trị văn hóa truyền thống, ngôn ngữ, phong tục, tín ngưỡng và lễ hội đặc sắc, tạo nên bức tranh văn hóa đa dạng, giàu bản sắc. Những năm gần đây, đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào được cải thiện rõ rệt, nhiều hộ được hỗ trợ sinh kế, vay vốn sản xuất, tham gia các chương trình mục tiêu quốc gia, các dự án phát triển KT-XH vùng DTTS. Đồng bào chấp hành tốt chủ trương, đường lối của Đảng, tích cực tham gia phong trào thi đua, xây dựng nông thôn mới, giữ gìn chuẩn mực đạo đức, phát huy bản sắc văn hóa. An ninh chính trị, trật tự xã hội được giữ vững, khối đại đoàn kết toàn dân ngày càng bền chặt. Tuy vậy, vẫn còn một bộ phận người dân gặp khó khăn; một số giá trị văn hóa có nguy cơ mai một, đòi hỏi sự vào cuộc mạnh mẽ hơn trong bảo tồn, phát triển và nâng cao chất lượng đời sống đồng bào.
Trong bối cảnh ấy, điển hình tiên tiến trong đồng bào DTTS nổi lên như những hạt nhân tiêu biểu, truyền cảm hứng, lan tỏa tinh thần đoàn kết, cần cù, sáng tạo; góp phần làm nên diện mạo mới cho vùng DTTS Đồng Nai giai đoạn 2023-2025.
Thứ nhất, các già làng, trưởng bản là người có uy tín trong vùng đồng bào DTTS - lực lượng tiên phong trong công tác tuyên truyền, vận động đồng bào thực hiện đường lối, chính sách, pháp của Đảng và Nhà nước. Bằng tiếng nói chân tình, sự gương mẫu và uy tín cá nhân, họ đưa chủ trương của Đảng trở nên gần gũi, dễ tiếp thu. Những câu chuyện đẹp như già làng Hùng Văn Xứng (Chơ Ro) ở xã Xuân Phú kiên trì vận động bảo vệ môi trường, giữ lễ hội Sayangva; Chềnh Cún Pẩu (Hoa) ở xã Định Quán làm giàu từ nông nghiệp và chia sẻ mô hình sản xuất; Nguyễn Hồng Nữ (Chơ Ro) ở xã Xuân Thành) chăm lo học sinh nghèo, hỗ trợ bò sinh sản giảm nghèo; Giáo cả Ab Đô Ha Mít (Chăm) ở xã Xuân Hòa gắn kết tín đồ tôn giáo, giữ gìn phong tục - là hình ảnh sinh động của người tiên phong trong cộng đồng. Họ góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước, tạo nền tảng vững chắc cho sự ổn định và phát triển vùng DTTS.
Hình 1. Già làng Hùng Văn Xứng là 1 trong 6 cá nhân của Đồng Nai và là người uy tín duy nhất trong số 206 người có uy tín trong đồng bào DTTS được nhận Bằng khen của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc
Hình 2. Ông Ab Đô Ha Mít - giáo cả, người có uy tín trong đồng bào Chăm xã Xuân Hưng - nhiều năm liền tiên phong vận động bà con chấp hành pháp luật, giữ gìn bản sắc văn hóa, chuyển đổi mô hình sản xuất, góp phần ổn định đời sống và xây dựng khối đoàn kết trong cộng đồng.
Thứ hai, đội ngũ cán bộ, công chức là người DTTS ngày càng lớn mạnh, đảm nhiệm nhiều vị trí trong hệ thống chính trị từ tỉnh đến cơ sở, góp tiếng nói quan trọng trong xây dựng và thực thi chính sách. Tiêu biểu như ông Thổ Út (Chơ Ro)- Đại biểu Quốc hội khóa XV, đại biểu Hội đồng nhân dân tỉnh Đồng Nai, Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Đồng Nai - người đã nhiều lần tham gia thảo luận tại nghị trường, đóng góp ý kiến về chính sách phát triển kinh tế - xã hội vùng DTTS, đề xuất giải pháp hỗ trợ đồng bào chuyển đổi sinh kế, bảo tồn văn hóa truyền thống. Cùng với đó, lớp cán bộ trẻ như K’ Tâm, Mộc Ái Vân, Thạch Thị Ngọc Thanh, Điểu Ngọc Anh, Ka’Hòa, … phát huy tinh thần năng động, gần dân, tích cực tham mưu thực hiện công tác dân vận, giải quyết hồ sơ, thủ tục nhanh chóng, minh bạch; tham gia các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp cho thanh niên dân tộc, xây dựng mô hình nông thôn mới, góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở. Không chỉ hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, họ còn là cầu nối đưa chủ trương của Đảng, chính sách Nhà nước đến gần với đồng bào hơn, tạo niềm tin và sự đồng thuận xã hội.
Hình 3. Ông Thổ Út, đại biểu Quốc hội khóa XV, Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Đồng Nai, là cán bộ người Chơ Ro tiêu biểu luôn tận tâm với công tác dân tộc và sự phát triển của vùng đồng bào DTTS trên địa bàn tỉnh
Thứ ba, trong lĩnh vực quốc phòng - an ninh, các chiến sĩ là người DTTS luôn kiên định, tận tâm bảo vệ địa bàn, bám dân, bám cơ sở, kịp thời nắm bắt tình hình và chủ động tham gia hòa giải mâu thuẫn ngay từ thôn, ấp. Những gương mặt như Bùi Đức Luyến (Mường), K’ Mẽ (Cơ Ho), Thổ Thái Hoài hay các cán bộ lực lượng vũ trang như Thiếu tá Hoàng Mạnh Đoan, Đại úy Hoàng Thị Thoa… đã không quản ngày đêm tuần tra, phối hợp cùng địa phương ngăn chặn tội phạm, đảm bảo an ninh biên giới, giữ bình yên cho đời sống Nhân dân. Đó là những đóng góp bền bỉ nhưng thầm lặng, góp phần củng cố nền quốc phòng toàn dân và trật tự an toàn xã hội.
Thứ tư, trong ngành y tế và giáo dục, tinh thần tận tụy, nhân văn của đội ngũ trí thức người DTTS tiếp tục được khẳng định mạnh mẽ. Nhiều bác sĩ, y sĩ như Mạc Quốc Dũng, Dương Văn Sấu, Thị Tuyết Nhung, Trương Văn Thương… đã không ngại gian khó đến với đồng bào vùng sâu, vùng xa, tổ chức tư vấn sức khỏe, khám chữa bệnh miễn phí, tuyên truyền phòng chống dịch bệnh, nâng cao nhận thức chăm sóc sức khỏe cho cộng đồng. Ở môi trường sư phạm, những giáo viên người DTTS vừa gieo chữ, vừa truyền lửa yêu văn hóa, ngôn ngữ dân tộc, giúp học sinh thêm tự tin đến trường, kiên trì học tập, nuôi dưỡng ước mơ xây dựng quê hương giàu đẹp.
Hình 5. Bác sĩ Mạc Quốc Dũng, Phó Trưởng khoa Tiêu hóa Bệnh viện Nhi đồng Đồng Nai, một trong những gương mặt y tế tiêu biểu của đồng bào DTTS, luôn hết lòng vì người bệnh và vì sức khỏe cộng đồng
Thứ năm, bản sắc văn hóa dân tộc, trong đó có DTTS luôn được gìn giữ và phát huy thông qua những con người tâm huyết với nghệ thuật truyền thống. Nhiều điển hình tiêu biểu như nghệ nhân Điểu Toa, nhạc sĩ Điểu Được, nhiếp ảnh gia Lò Văn Hợp … đã dành nhiều năm sưu tầm, phục dựng cồng chiêng, nhạc cụ, lễ hội, đưa sắc màu văn hóa dân tộc thiểu số Đồng Nai đến gần hơn với công chúng.
Hình 6. Nghệ nhân Điểu Toa - “người giữ lửa” văn hóa Chơ Ro - không chỉ sưu tầm, phục dựng nhiều bài chiêng cổ mà còn mang âm thanh đại ngàn đến với cộng đồng, tạo nên niềm tự hào cho đồng bào dân tộc nơi ông sinh sống.
Thứ sáu, ở lĩnh vực thể dục thể thao, các vận động viên Võ Ngọc Bảo, Thạch Thị Diễm My là những điển hình DTTS trên địa bàn tỉnh Đồng Nai chứng minh cho chúng ta thấy được tinh thần vượt khó, vươn lên mạnh mẽ, liên tiếp đạt thành tích cao trong nước và quốc tế, trở thành niềm tự hào của cộng đồng DTTS Đồng Nai.
Thứ bảy, Bên cạnh những điển hình trên, nhiều doanh nhân, nông dân sản xuất tiêu biểu là người DTTS đã mạnh dạn đầu tư, ứng dụng khoa học - kỹ thuật, chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi, xây dựng mô hình sản xuất sạch, phát triển sản phẩm OCOP, mở rộng thị trường tiêu thụ. Họ không chỉ giúp tăng thu nhập cho gia đình mà còn tạo việc làm cho lao động địa phương, góp phần giảm nghèo bền vững, nâng cao đời sống vật chất tinh thần của đồng bào; đồng thời trở thành lực lượng tích cực trong chương trình xây dựng nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới kiểu mẫu. Chính những tấm gương đó đã và đang tạo nên sức sống bền bỉ, nguồn lực nội sinh quan trọng để vùng đồng bào DTTS Đồng Nai tiếp tục đi lên, hội nhập tự tin trong thời kỳ mới. Sự phát triển của Đồng Nai hôm nay có dấu ấn quan trọng từ những điển hình tiên tiến trong đồng bào DTTS, những bông hoa đẹp lan tỏa trong vườn hoa đại đoàn kết. Họ là hạt nhân gắn kết cộng đồng, người truyền lửa thi đua yêu nước, là ví dụ sống động cho ý chí tự lực - tự cường - vươn lên làm giàu chính đáng.
Tại Hội nghị biểu dương điển hình tiên tiến vùng đồng bào dân tộc thiểu số năm 2025, Lãnh đạo tỉnh Đồng Nai đã ghi nhận và trân trọng những đóng góp của các cá nhân tiêu biểu thông qua việc trao Bằng khen của Chủ tịch UBND tỉnh cho 35 đại biểu, Giấy khen của Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo cho 123 đại biểu. Việc khen thưởng không chỉ thể hiện sự quan tâm của các cấp chính quyền đối với những tấm gương sáng trong đồng bào dân tộc thiểu số, mà còn là nguồn động viên to lớn, khích lệ tinh thần đoàn kết, nỗ lực vươn lên trong cộng đồng. Những cá nhân được vinh danh tại hội nghị không chỉ tiêu biểu trong lao động sản xuất, phát triển kinh tế gia đình, mà còn tích cực tham gia bảo tồn văn hóa truyền thống, xây dựng đời sống mới, góp phần giữ gìn an ninh trật tự và khơi dậy ý chí vượt khó vươn lên. Đây cũng là cơ hội để lan tỏa những mô hình hay, cách làm hiệu quả, tạo động lực thúc đẩy phong trào thi đua yêu nước ngày càng phát triển, đóng góp thiết thực vào mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Đồng Nai trong giai đoạn mới.
Theo Nghị quyết số 01-NQ/ĐH ngày 01/12/2025 Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Đồng Nai lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 nhấn mạnh: “Quan điểm xuyên suốt là phát huy cao độ sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc, lấy Nhân dân làm trung tâm, là chủ thể, nguồn lực và mục tiêu của sự phát triển; kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế với phát triển văn hóa, xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và giữ vững ổn định chính trị - xã hội”; Nghị quyết xác định rõ nhiệm vụ: “Nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân, đặc biệt quan tâm đến vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới; thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng, các địa phương trong tỉnh, qua đó củng cố niềm tin của Nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng và hiệu lực, hiệu quả quản lý của Nhà nước”. Trên tinh thần đó, Nghị quyết đặc biệt đề cao vai trò của Nhân dân và các lực lượng nòng cốt trong cộng đồng; coi việc phát hiện, bồi dưỡng và phát huy các điển hình tiên tiến, người có uy tín, mô hình tiêu biểu trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số là một giải pháp quan trọng, có ý nghĩa lâu dài. Việc phát huy các điển hình không chỉ góp phần lan tỏa những giá trị tích cực, tinh thần tự lực, tự cường, ý chí vươn lên trong đồng bào dân tộc thiểu số mà còn tạo sức thuyết phục, đồng thuận xã hội trong quá trình triển khai các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Thông qua các điển hình tiên tiến, Nghị quyết hướng tới xây dựng lực lượng nòng cốt tại cơ sở, phát huy vai trò cầu nối giữa cấp ủy, chính quyền với Nhân dân; kịp thời tuyên truyền, vận động Nhân dân chấp hành tốt chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc; tích cực tham gia phát triển kinh tế, xã hội, bảo vệ môi trường, giữ vững quốc phòng, an ninh và trật tự an toàn xã hội.
Trong thời gian tới, quán triệt sâu sắc và tổ chức thực hiện nghiêm túc Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Đồng Nai lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030, công tác dân tộc tiếp tục được xác định là nhiệm vụ chính trị quan trọng, lâu dài của cả hệ thống chính trị. Trong đó:
- Tiếp tục ưu tiên triển khai đồng bộ, hiệu quả các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới; tập trung nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân, giảm nghèo bền vững, thu hẹp dần khoảng cách phát triển giữa các vùng trong tỉnh theo đúng quan điểm “không để ai bị bỏ lại phía sau” mà Nghị quyết đã xác định.
- Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động, phát huy vai trò của người có uy tín, các điển hình tiên tiến, mô hình hiệu quả trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số; kịp thời phát hiện, bồi dưỡng, nhân rộng các điển hình trong phát triển kinh tế, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư, tham gia bảo vệ an ninh trật tự và xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh. Qua đó, tạo sự lan tỏa tích cực, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chính quyền các cấp.
- Gắn công tác dân tộc với các nhiệm vụ đột phá mà Nghị quyết Đại hội đã đề ra, nhất là phát triển nguồn nhân lực, ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, xây dựng nông thôn mới hiện đại, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn; đồng thời chú trọng bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của đồng bào các dân tộc, xây dựng con người Đồng Nai thân thiện, nghĩa tình, đoàn kết và sáng tạo.
- Tăng cường vai trò lãnh đạo của các cấp ủy đảng, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về công tác dân tộc; phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị, xã hội; bảo đảm thực hiện tốt phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng” trong các tầng lớp Nhân dân, trong đó có vùng đồng bào DTTS.
Với truyền thống đoàn kết và sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, tin tưởng rằng việc triển khai hiệu quả Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Đồng Nai lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030, trong đó chú trọng phát huy các điển hình tiên tiến trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh, sẽ tiếp tục tạo động lực quan trọng cho công tác dân tộc. Qua đó, góp phần lan tỏa tinh thần tự lực, tự cường, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, giữ vững ổn định chính trị, xã hội và xây dựng Đồng Nai phát triển giàu đẹp, văn minh, nhân ái, đậm đà bản sắc dân tộc, xứng đáng là điểm sáng trong công tác dân tộc của cả nước.
[1] Căn cứ Nghị quyết số 202/2025/QH15 ngày 12/6/2025 của Quốc hội về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh.
Tác giả: Lại Thị Quốc Toàn
Những tin cũ hơn
Hôm nay
Tổng lượt truy cập
