Sở Dân tộc và Tôn giáo

https://sdttg.dongnai.gov.vn

Giữ hồn Tết Việt trong nhịp sống hôm nay

Giữ hồn Tết Việt trong nhịp sống hôm nay
1. Mô tả nội dung
Giữ hồn Tết Việt trong nhịp sống hôm nay.
2. Nội dung cụ thể
Tết Việt (hay còn gọi là Tết Nguyên đán của người Việt) từ lâu đã trở thành biểu tượng thiêng liêng của văn hóa dân tộc, nơi hội tụ và kết tinh những giá trị bền vững về gia đình, cộng đồng, tín ngưỡng và đạo lý làm người. Trong nhịp sống hiện đại hối hả, khi các giá trị mới và cũ đan xen, nhiều nét đẹp truyền thống đứng trước nguy cơ mai một, thì việc gìn giữ “hồn Tết Việt” không chỉ dừng lại ở sự hoài niệm quá khứ, mà còn là trách nhiệm văn hóa đối với hiện tại và tương lai của dân tộc. Nói về ý nghĩa của Tết cổ truyền, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng viết trong Thư chúc Tết Nhân dân: “Mỗi năm Tết đến, xuân về, tôi lại nhớ đến đồng bào, chiến sĩ cả nước” [1]. Tình cảm chân thành ấy không chỉ thể hiện tấm lòng sâu nặng của Người đối với Nhân dân, mà còn khẳng định ý nghĩa lớn lao của Tết. Đó không chỉ là niềm vui sum họp của mỗi gia đình, mà còn là thời khắc thiêng liêng gắn kết triệu trái tim Việt Nam, cùng hướng về nhau bằng nghĩa tình, trách nhiệm và khát vọng về một cuộc sống bình yên, hạnh phúc.

Hình 1. Bác Hồ trao quà Tết cho các cháu thiếu nhi ở Hợp tác xã Khe Cát, tỉnh Quảng Ninh nhân dịp Tết Nguyên đán  ngày 02/02/1965.
Trước hết, hồn Tết Việt được nuôi dưỡng bền bỉ từ truyền thống sum họp gia đình. Dù xã hội có nhiều biến chuyển, Tết vẫn là dịp hiếm hoi trong năm để các thế hệ quây quần, cùng nhau dâng nén hương tưởng nhớ tổ tiên, chia sẻ niềm vui đầu xuân. Theo các khảo sát xã hội học gần đây, trên 90% người dân Việt Nam vẫn coi sum họp gia đình là giá trị quan trọng nhất của Tết Nguyên đán. Điều đó cho thấy, trong mọi hoàn cảnh, gia đình vẫn là điểm tựa tinh thần vững chắc, là nơi khởi nguồn của đạo hiếu, nghĩa tình và lối sống nhân văn.

Hình 2. Đồng bào dân tộc Dao cùng quây quần bên mâm cơm, ăn uống,
trò chuyện vui vẻ trong dịp Tết Nguyên đán
Thứ hai, song hành với truyền thống gia đình là phong tục thờ cúng tổ tiên - sợi dây tâm linh kết nối quá khứ, hiện tại và tương lai. Tết là thời điểm con cháu bày tỏ lòng tri ân với tổ tiên, nhắc nhở mỗi người sống có trách nhiệm hơn với gia đình và xã hội. Trong đời sống hiện đại, việc giữ gìn phong tục này theo hướng giản dị, văn minh nhưng vẫn trang nghiêm đã góp phần làm cho Tết vừa gần gũi, vừa thiêng liêng, tránh phô trương hình thức mà giữ trọn giá trị cốt lõi.

Hình 3. Thờ cúng tổ tiên là nét đẹp văn hóa truyền thống của người Việt,
thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”
Thứ ba, ẩm thực và sắc xuân truyền thống với bánh chưng, bánh tét, dưa hành, thịt kho, mứt Tết… cùng sắc vàng hoa mai, sắc hồng hoa đào không chỉ tạo nên hương vị và màu sắc riêng của ngày Tết mà còn góp phần gìn giữ “hồn Tết Việt” qua bao thế hệ. Trong mỗi món ăn, mỗi cành hoa là sự kết tinh của phong tục, tập quán và ước vọng về một năm mới đủ đầy, an lành. Việc trân trọng và duy trì những giá trị ấy chính là cách người Việt hôm nay gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc, để “hồn Tết Việt” luôn hiện hữu, bền bỉ giữa nhịp sống hiện đại.

Hình 4. Ẩm thực đặc sắc của Tết Việt (Tết Nguyên đán của người Việt Nam)
Thứ tư, Hồn Tết Việt còn được thể hiện qua nét đẹp chúc Tết, mừng tuổi đầu năm. Những lời chúc xuân, phong bao lì xì không chỉ mang ý nghĩa cầu may mà còn gửi gắm thông điệp về sự quan tâm, động viên và niềm tin vào điều tốt đẹp. Khi được thực hành đúng tinh thần, đây là nét văn hóa góp phần nuôi dưỡng lối sống nhân ái, lành mạnh, đặc biệt có ý nghĩa trong việc giáo dục đạo đức cho thế hệ trẻ.
Tết cũng là không gian văn hóa chung, nơi các giá trị dân tộc và tôn giáo cùng gặp gỡ, hòa quyện. Ở mỗi vùng miền, mỗi cộng đồng dân tộc, Tết mang sắc thái riêng, gắn với phong tục, tín ngưỡng và niềm tin tâm linh đặc thù, song đều hướng đến những giá trị cốt lõi như tri ân tổ tiên, cầu mong bình an, tăng cường đoàn kết cộng đồng và sống hướng thiện. Trên địa bàn tỉnh Đồng Nai hiện có 4.491.408 người; trong đó có 421.090 người dân tộc thiểu số, chiếm gần 9,4% dân số toàn tỉnh với 37 thành phần dân tộc thiểu số; 2.656.312 tín đồ tôn giáo, chiếm khoảng 60% dân số toàn tỉnh, thuộc 24 tổ chức tôn giáo đang hoạt động hợp pháp. Chính sự đa dạng về dân tộc và tôn giáo đã tạo nên bức tranh văn hóa Tết phong phú, giàu bản sắc, đồng thời thể hiện sinh động tinh thần đoàn kết, tôn trọng và cùng nhau gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống trong đời sống xã hội của tỉnh Đồng Nai.
Tết Việt trong đồng bào dân tộc thiểu số mang vẻ đẹp đặc sắc, mộc mạc mà sâu lắng, gắn chặt với đời sống cộng đồng, tín ngưỡng và không gian văn hóa núi rừng. Mỗi dịp xuân về, bên cạnh việc chuẩn bị đón Tết Nguyên đán chung của cả nước, nhiều dân tộc còn tổ chức các lễ Tết riêng như Tết mừng lúa mới của người Mạ, người Chơ Ro, Tết cổ truyền Chôl Chnăm Thmây của đồng bào Khmer, hay Tết nhảy của người Dao, với những nghi lễ trang trọng nhằm tạ ơn thần linh, tổ tiên và cầu mong mùa màng tốt tươi, cuộc sống no đủ. Không gian Tết rộn ràng trong tiếng cồng chiêng, tiếng khèn, trống, những điệu múa xoang, múa dân gian, cùng hình ảnh bà con khoác lên mình trang phục truyền thống rực rỡ sắc màu, quây quần bên ché rượu cần, chia sẻ niềm vui đầu năm. Những món ăn mang đậm hương vị núi rừng như cơm lam, thịt nướng, bánh truyền thống được chuẩn bị công phu không chỉ để dâng cúng tổ tiên mà còn thể hiện tinh thần hiếu khách, nghĩa tình của đồng bào. Qua các sinh hoạt lễ hội, trò chơi dân gian và nghi thức đầu xuân, những giá trị văn hóa tốt đẹp được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, làm nên một cái Tết giàu bản sắc, thấm đẫm tình người, góp phần làm phong phú và bền vững thêm “hồn Tết Việt” trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam.

Hình 5. Lễ hội Sayangva (hay còn gọi là Saiyang Va) là lễ hội mừng lúa mới của dân tộc Chơ Ro, diễn ra vào diễn ra sau vụ thu hoạch lúa (khoảng tháng 12, 01)
Tết Việt trong cộng đồng các tôn giáo, tín ngưỡng mang những nét đặc sắc riêng, thể hiện sự hòa quyện hài hòa giữa đời sống tâm linh và truyền thống văn hóa dân tộc. Dịp đầu xuân, đồng bào có đạo vẫn gìn giữ phong tục sum họp gia đình, chúc Tết, mừng tuổi, đồng thời trang trọng tổ chức các sinh hoạt tín ngưỡng, tôn giáo mang ý nghĩa cầu bình an, hướng thiện. Đồng bào Phật giáo đi chùa lễ Phật đầu năm, dâng hương cầu quốc thái dân an, tham gia hái lộc xuân; giáo dân Công giáo dự Thánh lễ đầu năm, dâng năm mới lên Thiên Chúa, cầu cho gia đình ấm êm, xã hội an lành; tín đồ Cao Đài, Phật giáo Hòa Hảo sinh hoạt đạo tại thánh thất, tổ đình, thực hành lối sống giản dị, nhân ái, làm việc thiện đầu xuân; đồng bào theo tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, thờ Mẫu trang nghiêm chuẩn bị lễ nghi, dâng hương tưởng nhớ cội nguồn, cầu mong mưa thuận gió hòa. Dù cách thể hiện khác nhau, nhưng tựu trung, Tết trong đồng bào tôn giáo, tín ngưỡng đều hướng con người đến các giá trị “chân - thiện - mỹ”, đề cao đạo đức, tình yêu thương, sự sẻ chia và trách nhiệm với gia đình, cộng đồng, qua đó góp phần làm giàu thêm bản sắc văn hóa, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong không khí xuân mới.

Hình 6. Hưởng ứng Chương trình "Ấm áp nghĩa tình Xuân 2026" do UBND xã Xuân Thành phát động, Sư cô Thích nữ Nhuận Tịnh - Trụ trì Chùa Thanh Lương đã trao tặng 100 phần quà trị giá 50 triệu đồng bà con có hoàn cảnh nhân dịp Xuân Bính Ngọ 2026
Từ thực tiễn đời sống cho thấy, việc gìn giữ và phát huy “hồn Tết Việt” trong bối cảnh hiện nay không chỉ là trách nhiệm của mỗi gia đình, mỗi cộng đồng dân cư, mà còn là nhiệm vụ chung của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Trong thời gian qua, các ngành, các cấp chính quyền trong tỉnh Đồng Nai đã tổ chức nhiều hoạt động chăm lo Tết cho đồng bào dân tộc thiểu số, các tổ chức, chức sắc, nhà tu hành, chức việc, tín đồ tôn giáo; cùng với công tác tuyên truyền, vận động ý thức chấp hành các chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước, đảm bảo các hoạt động diễn ra ổn định, trật tự, đúng quy định của pháp luật. Nhờ đó, “hồn Tết Việt” tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa bằng những giá trị nhân văn thiết thực. Chính sự chung tay của Nhà nước, các tổ chức, chức sắc, chức việc tôn giáo và Nhân dân đã làm cho Tết không chỉ là thời khắc chuyển giao của đất trời, mà còn trở thành mùa của yêu thương, sẻ chia và đoàn kết, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng đời sống văn hóa tiến bộ, giàu bản sắc trong thời kỳ hội nhập và phát triển.

Tác giả: Lại Thị Quốc Toàn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây